İnsansız haber tahlil ve raporlama sistemi Habermetre’nin 2022 kıymetlendirme raporunda Kadir Has, 2022’nin hakkında en fazla haber yapılan ve en çok okunmaya sahip olan şahısları ortasında yer aldı. Vatandaşların da hakkında bilgiler araştırdığı Kadir Has hakkında 8,665 haber kaynağında 884,795 adet haber yer alırken 2022’de toplam 1,244,432,725 ziyaretçiye ulaştı. Meraklı soruların odağı haline gelen Kadir Has hakkında merak edilen Kadir Has kimdir, kaç yaşında, nereli ve merak edilen öteki soruların karşılıklarını mercek altına alıyoruz.
KADİR HAS KİMDİR?
Kadir Has, 1921 yılında Kayseri’de doğdu. Ailesi, cumhuriyetin birinci yıllarında Kayseri’den Adana’ya taşındı. Ticaretle uğraşan babası Nuri Beyefendi, Adana’da sanayiciliğe yönelmiş; Ulusal Mensucat Fabrikası’nın ve daha sonra Akbank’ın kurucuları ortasında yer almıştır. Kadir Has, 1933 yılında Gazi İlkokulu’ndan mezun oldu. Adana’da başladığı lise tahsiline İstanbul’da devam etti. 1942 yılında Boğaziçi Lisesi’nden mezun oldu. Birebir yıl Kandilli Kız Lisesi öğrencisi Rezan Germirli ile evlendi. Rezan Has’ın annesi İstanbul’un Kanlıca semtinde yaşayan Yağcızâde Ailesi’nden Şehime Hanım; babası ise Kayseri’nin tanınmış ailelerinden Germirli Mehmet Bey’dir. Kadir Has, eşi ile Adana’ya yerleşerek babasının yanında çalıştı. O devirde sanayi faaliyetlerini finanse etmek için Akbank’ı kuran Kayserili ve Adanalı işadamları ortasında olan Has ailesi, Sabancı ailesi ile birlikte Adana’da yağ fabrikası ve dokuma fabrikası, Amik pamuğunu işlemek üzere 1953 yılında Antakya’da Akiş İplik Fabrikası’nı kurdu.
Kadir Has, 1950’lerin başında babası ile işlerini ayırıp Adana’da radyodan, traktör yedek kesimine kadar birçok eserin satıldığı büyük bir mağaza açtı. 1960 yılında İstanbul’a taşındı ve tartıyla otomotiv sanayine yönelik işler yaptı. İstanbul’daki birinci işyerini Karaköy’deki Perşembe Pazarı’nda idi. Alman Henschell kamyonlarının temsilciliğini aldı. ABD kökenli Coca Cola’yı Türkiye getirmek için gayret gösteren Has’ın teşebbüsü ile 1964 yılında, Bakırköy’ün İncirli semtinde kurulan şişeleme tesisi, Coca Cola’nın Türkiye’deki birinci, dünyadaki 1916. fabrikası oldu. Kadir Has, iki yıl sonra tüm Coca Cola paylarını kardeşi Kemal Has’a sattı. 1967 yılında Türkiye’de ortak arayan Alman Mercedes-Benz firması ile ortak olarak İstanbul Davutpaşa’da bir otobüs ve kamyon fabrikasını kurdu; Otomarsan firmasının idare heyeti başkanlığı ve üyeliği vazifelerini uzun mühlet yürüttü. Koç ailesiyle birlikte Bursa’da Karsan ismiyle Peugeot minibüs fabrikasının ortakları ortasında yer aldı. Fransızların Michelin Lastikleri’nin Türkiye distribütörlüğünü üstlendi.
Yeğeni Mete Has’ın konutuna 4 Nisan 1971’de giren ve aile üyelerini kaçırıp fidye isteyen Türkiye Halk Kurtuluş Partisi-Cephesi (THKP-C) hareketçilerine istedikleri fidyeyi ödediği için sıkıyönetim mahkemesine çıkıp yargılandı, beraat etti. Öz çocuğu olmadığı için ailesinden üç kişiyi, Yeğeni Mete Has’ın kızı Zekiye’yi, Rezan Has’ın kardeşi Nükhet Yolaç’ın oğlu Can’ı ve kardeşi Mahmut Has’ın torunu Nuri Has’ı evlat edindi.
1980’lerde ticarî faaliyetlerini tasfiye etmeye başladı ve hayır işlerine yöneldi. Rezan Hasoğlu ile birlikte 1991 yılında Türk Eğitimine Has Kadir Has Vakfı-HASVAK isimli vakfı, 1997 yılında Kadir Has Üniversitesi’ni kurdu. Çiftin tüm serveti, vasiyetleri gereği, bu vakfa bağışlanmıştır. Türkiye’nin tanıtımına ve eğitime katkıları nedeniyle 1997 yılında Devlet Üstün Hizmet Madalyası ile ödüllendirildi. Has’a, eğitime ve öğretime verdiği katkılarından dolayı 1997’de Marmara Üniversitesi ve KKTC Lefke Avrupa Üniversitesi; 1998 yılında Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi; 1999’da Erciyes Üniversitesi tarafından onursal doktora payesi verilmiştir.
Kadir Has, 22 Mart 2007 tarihinde kalp rahatsızlığı nedeniyle kaldırıldığı Vehbi Koç Vakfı Amerikan Hastanesi’nde öldü. 24 Mart 2007 tarihinde, kurucusu olduğu Kadir Has Üniversitesi’nde düzenlenen birinci merasimin akabinde Küçükyalı’daki aile mezarlığında devlet merasimiyle toprağa verildi. Kayseri’de 2007’de temeli atılan 33.000 kişilik yeni stadyuma, Kadir Has’ın vefatı üzerine anısını yaşatmak için onun ismi verilmiştir.
Gerçekleştirdiği sanayi teşebbüsleri ile Türkiye’nin endüstrileşmesinde rol oynamıştır. Coca Cola’nın Türkiye’de yatırım yapmasına, Alman Mercedes-Benz firmasının Türkiye’deki otobüs, kamyon ve motor fabrikası kurmasına öncülük etti. Türkiye’nin en büyük bankalarından olan Akbank’ın Sabancı Ailesi’nden sonra en büyük kurucu payına sahipti. Eşi Rezan Has ile birlikte 1981 yılında Has Vakfı’nı (HASVAK) kurarak eğitim ve sıhhat alanında hayır işleri gerçekleştirmiş, 1997 yılında Kadir Has Üniversitesi’ni kurmuştur.
CHP'li belediyelerdeki heykel yarısı sürat kesmeden devam ediyor. CHP'li Belediye Başkanı Melek Mızrak Subaşı, Bilecik'in…
Türkiye'nin elektrikli araç ekosistemine kıymetli bir katkı sağlayan Trugo, taşınabilir süratli şarj istasyonlarıyla bölüme öncülük…
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın da katıldığı Kara Harp Okulu'ndaki merasimde, 'Mustafa Kemal'in askerleriyiz' sloganı eşliğinde…
Bursa'nın İnegöl ilçesinde, gece saatlerinde yaşanan olayda, 16 yaşındaki Efe G., tartıştığı Suriye asıllı Hani…
Paris 2024 Paralimpik Oyunları'nda para masa tenisinde kadınlar S3 sınıfında milli sporcu Hatice Duman, oyunlara…
Denizli'nin Acıpayam ilçesinde, yağış nedeniyle kayganlaşan yolda denetimden çıkan arabanın şarampole devrildi. Kazada 2 kişi…